Zoals we weten is er uit wetenschappelijk onderzoek naar voren gekomen dat 15-20% van de bevolking hoogsensitief is. Hoogsensitiviteit is een persoonlijkheidskenmerk waarbij mensen een gevoeliger centraal zenuwstelsel hebben, waardoor prikkels intenser en dieper worden verwerkt. Door die diepere verwerking kan er overprikkeling ontstaan.

Kenmerken van overprikkeling

Kenmerken van overprikkeling zijn bijvoorbeeld een oppervlakkige ademhaling, hoofdpijn, slaapproblemen,hartkloppingen, omdraaiende maag, nek- en schouderpijn, gapen en prikkelbaar.

Mooie metafoor

Een mooie metafoor om overprikkeling uit te leggen is via de spons. Een prikkel staat gelijk aan een scheutje water. Bij elke prikkel doen we weer een scheutje water op de spons, totdat er niets meer bij kan en het zichtbaar gaat lekken. Zo maak je het voor anderen zichtbaar en tastbaar hoe overprikkeling werkt in de praktijk. Het is een interessant fenomeen en ik koppel die overprikkeling dan ook vaak aan de cliënten die ik begeleid. Zou hun extreme, soms explosieve gedrag ook voortkomen vanuit overprikkeling? Dan denk ik aan die spons en maak in mijn hoofd een opsomming van prikkels die zij binnen krijgen. Hieronder zal ik eenvoorbeeld schetsen van een normale ochtend in de psychiatrie op een afdeling waar mensen verblijven met een ernstige psychiatrische aandoening.

Voorbeeld overprikkeling binnen psychiatrische afdeling

Het is 8 uur en ik loop rond over de afdeling en klop aan bij Karel (prikkel). Ik doe de deur openen zeg goedemorgen (prikkel), Karel ligt nog in bed en ik vraag aan hem of hij lekker heeft geslapen (prikkel). Karel moet er moeite voor doen om te reageren, hij moet duidelijk even de tijd nemen om wakker te worden. De stemmen nemen zijn gedachten al weer over en er ontstaat een onsamenhangend verhaal over het niet kunnen opstarten van de dag (prikkel). Ik ben mij hiervan bewust en zeg “Doe maar rustig aan, ik kom straks wel even weer bij je kijken”. De zon schijnt, het lijkt een heerlijke dag te worden. Ik doe het zonnescherm op zijn kamer nog even naar beneden (prikkel). Ik ga weg, de deurvalt vanzelf in het slot (prikkel). Karel komt even later naar de woonkamer, blijkbaar is het hem toch gelukt om op te staan. In de woonkamer staan de radio (prikkel) en de t.v. (prikkel) allebei aan. Karel loopt richting de tafel, hij lijkt zich af te sluiten voor alles wat er om hem heen gebeurd. Hij gaat aan tafel zitten en wordt begroet door de aanwezigen (prikkel). Daarna start hij zonder wat te zeggen met het ontbijt. Even later komt er een medepatiënt binnen, hard schreeuwend dat er geen witbrood is en alleen maar bruinbrood (prikkel).Vervolgens wordt de deur hard dicht geslagen (prikkel). Weer een ander zit aan tafel tegen zichzelf hardop te mompelen (prikkel). Karel kijkt even op waarna hij zich weer probeert af te sluiten voor wat er allemaal om hem heen gebeurd. Het kost hem duidelijk moeite om zich te focussen op zijn ontbijt, zijn brood te pakken en ook nog te bedenken wat hij er op wil. De koffie is klaar, hij hoort op de achtergrond de piep van het apparaat (prikkel). Ineens staat Karel op en zegt gefrustreerd uit het niets “ik wil hier weg!”.

Als ik hier dan goed over na denk, dan snap ik wel dat deze impuls bij Karel naar boven komt. Hij is nog maar 1 uur wakker en hij heeft in deze korte tijd al behoorlijk wat prikkels moeten verwerken met daarnaast de invloed van zijn stemmen. Ik zie de spanning toenemen en het gevoel van willen vluchten zie ik terug in zijn ogen. Vanuit mijn ervaring weet ik dat zingen van grote invloed kan zijn bij overprikkeling, vanuit die gedachte begin ik zachtjes mee te zingen met een bekend nummer op de radio. Hij kijkt op en zingt zachtjes mee. Er ontstaat een glimlach en er is ontspanning te zien in zijn gezicht. Karel gaat weer zitten en neemt nog wat van zijn ontbijt. De drang om weg te willen lijkt voor dit moment verdwenen en de overprikkeling raakt voor even naar de achtergrond.

Gebaseerd op waargebeurde feiten echter Karel is een fictief persoon in dit verhaal.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *